Bilgi / İzolatör nedir?
İzolatör nedir?
İzolatör iki işi aynı anda yapar: enerjili iletkeni topraklanmış yapıdan elektriksel olarak ayırır ve o iletkenin mekanik yükünü taşır.
İki görev, tek parça
Bir izolatörün elektriksel görevi açıktır: enerjili iletken ile topraklanmış direk, travers veya şase arasında akım geçişini engellemek.
Çoğu zaman gözden kaçan ikinci görev mekaniktir. İzolatör aynı anda iletkenin ağırlığını, rüzgâr yükünü ve gerdirme noktalarında hattın çekme kuvvetini taşır. Bu yüzden izolatör seçiminde gerilim sınıfı kadar mekanik değer de belirleyicidir.
Görevine göre izolatör tipleri
Yük tipi farklı olduğu için bu ürünler birbirinin yerine kullanılmaz. Aynı gerilim sınıfında olmaları tek başına yeterli değildir.
- Askı / gerdirme izolatörü — iletkeni taşır, çekme yükü altında çalışır
- Mesnet izolatörü — bara veya ekipmanı destekler, basma ve eğilme yükü taşır
- İtici izolatör — ayırıcıda hareketi iletirken yalıtımı sürdürür
- Durdurucu izolatör — hattın sonlandığı veya yön değiştirdiği noktada çekmeyi karşılar
Kompozit ve porselen
Porselen izolatörler uzun yıllardır kullanılır ve yüzey dayanımı bilinen bir malzemedir. Dezavantajları ağırlık ve darbeye karşı kırılganlıktır.
Kompozit izolatörlerde mekanik yükü cam elyaf çekirdek taşır, dış yüzeyi silikon kauçuk oluşturur. Silikonun su tutmayan yüzeyi, kirli ve nemli ortamlarda yüzeyde süreklilik kazanan bir su filminin oluşmasını zorlaştırır. Yapı daha hafiftir ve darbede porselen gibi kırılmaz.
Seçerken netleştirilmesi gerekenler
- Anma gerilimi ve yalıtım seviyesi
- Mekanik yük — hangi görevde, hangi yük tipiyle çalışacak
- Bağlantı tipi ve montaj ölçüleri
- Sahanın kirlilik sınıfı ve gereken kaçak yolu
- İç ortam mı, dış ortam mı
İzolatör nerede kullanılır?
- Havai hat direklerinde iletkenin taşınması ve gerdirilmesi
- Orta gerilim pano ve hücrelerinde bara desteği
- Ayırıcı ve kesici donanımında hareketli ve sabit parçaların yalıtımı
- Direk üstü trafo ve ekipman montajında mesnet
- Hattın sonlandığı veya yön değiştirdiği noktalarda çekme yükünün karşılanması
İzolatör malzemeleri
- Porselen — uzun yıllardır kullanılan, yüzey dayanımı bilinen malzeme; ağır ve darbede kırılgan
- Cam — hasarın gözle görülebilmesi avantajlı, ağırlık bakımından porselene yakın
- Kompozit (silikon) — mekanik yükü cam elyaf çekirdek taşır, yüzeyi silikon kauçuk kurar; hafif ve darbeye dayanıklı
Sık sorulan sorular
İzolatör ne işe yarar?
İzolatör iki işi aynı anda yapar: enerjili iletkeni topraklanmış direk, travers veya şaseden elektriksel olarak ayırır ve o iletkenin mekanik yükünü — ağırlığını, rüzgâr yükünü, gerdirme noktalarında çekme kuvvetini — taşır.
İzolatör çeşitleri nelerdir?
Görevine göre başlıca tipler askı ve gerdirme izolatörü (çekme yükü altında çalışır), mesnet izolatörü (basma ve eğilme yükü taşır), itici izolatör (ayırıcıda hareketi iletirken yalıtımı sürdürür) ve durdurucu izolatördür. Yük tipi farklı olduğu için bu ürünler birbirinin yerine kullanılmaz.
Kompozit izolatör ile porselen izolatör arasındaki fark nedir?
Porselende tek malzeme hem mekanik hem elektriksel işi üstlenir. Kompozit izolatörde mekanik yükü cam elyaf çekirdek taşır, elektriksel yüzeyi silikon kauçuk kurar. Kompozit daha hafiftir, darbede porselen gibi kırılmaz ve silikonun su tutmayan yüzeyi kirli, nemli ortamlarda avantaj sağlar.
Orta gerilim izolatörü nasıl seçilir?
Anma gerilimi ve yalıtım seviyesi, mekanik yük ve yük tipi, bağlantı tipi ve montaj ölçüleri, sahanın kirlilik sınıfı ile gereken kaçak yolu, iç ortam mı dış ortam mı olduğu birlikte değerlendirilir. İki ürünün aynı gerilim sınıfında olması tek başına yeterli değildir.
İzolatörler neden etekli olur?
Etekler, gövde boyunu uzatmadan enerjili uç ile topraklanmış uç arasındaki yüzey mesafesini — kaçak yolunu — büyütür. Ayrıca yağmurda eteklerin alt yüzeyi kuru kaldığı için yüzey boyunca kesintisiz bir su filminin oluşmasını engeller.